BLOG
-Nedir.jpg)
İnmemiş testis (kriptorkidizm), erkek bebeklerde en sık karşılaşılan genital problemlerden biridir. Doğumda testislerden birinin ya da ikisinin torbada (skrotum) olmamasıyla fark edilir. İlk aylarda bazı bebeklerde testis kendiliğinden aşağı inebilir; ancak 6. aydan sonra bu ihtimal belirgin şekilde azalır ve tedavi planı gündeme gelir. Bu rehberde “İnmemiş testis kaç aylıkken ameliyat edilir?”, “Ultrason şart mı?”, “Utangaç testis nedir?” gibi Google’da en çok aranan soruları sade bir dille cevaplayacağız.
Hızlı bir özet: İnmemiş testiste temel tedavi ameliyattır (orkidopeksi). Uzman muayenesi, görüntüleme yöntemlerinden daha önceliklidir. Hormon tedavisi çoğu vakada önerilmez. Başarılı cerrahi sonrası kısırlık ve testis kanseri riski azalabilir; fakat tamamen sıfırlanmaz, bu nedenle takip önemlidir. Konuyu daha kapsamlı okumak isterseniz İnmemiş Testis Tedavi Sayfamızdan adım adım tüm süreci inceleyebilirsiniz.
Testisler anne karnında karın boşluğunun arka bölümüne yakın bir yerleşimde gelişir. Gebeliğin ilerleyen haftalarında kasık kanalından geçerek torbaya yerleşmeleri beklenir. İnmemiş testiste ise bu “iniş” yolculuğu herhangi bir aşamada durur; testis kasık kanalında, kasığa yakın dokularda veya karın içinde kalabilir. Testis ne kadar yukarıda yerleşimli ise, anatomik yapısı ve işlevi o kadar etkilenebilir.
Uzman muayenesi ile vakaların önemli bir bölümünde testis kasık kanalında veya kasığa yakın bölgede saptanabilir. Daha küçük bir grupta ise testis muayenede ele gelmez; bu durumda testis karın içinde olabilir ya da nadiren testis dokusu hiç gelişmemiş olabilir. “Ele gelmeyen testis” şüphesinde değerlendirme ve cerrahi planlama daha farklı bir yol izleyebilir.
İnmemiş testis çoğu zaman doğuştan vardır ve yenidoğan muayenesinde fark edilebilir. Aileler genellikle “torbanın bir tarafı boş gibi”, “iki taraf eşit değil” veya “bazen ele geliyor bazen gelmiyor” gibi ifadelerle anlatır. Miadında doğmuş erkek bebeklerde doğumda inmemiş testis görülme oranı daha düşükken, prematüre bebeklerde oran belirgin şekilde daha yüksektir. Bu yüzden prematüre doğan bebeklerde rutin kontroller daha da kıymetlidir.
Testislerin inişi çoğunlukla ilk 3 ay içinde tamamlanır. Bazı bebeklerde 3–6 ay arasında iniş devam edebilir. Ancak 6. aydan sonra testis inişinin durduğu kabul edilir ve “bekleyelim, belki iner” yaklaşımı çoğu vakada zaman kaybına neden olabilir. Eğer bebeğiniz 6. ayını geçtiyse, gecikmeden uzman değerlendirmesi almak en doğru adımdır. Hızlı bir görüşme planlamak için randevu oluşturabilirsiniz.
İnmemiş testisin tek bir nedeni olmayabilir. Testis inişi; beyin ve endokrin bezlerden salgılanan hormonların etkisiyle, kasık kanalının ve çevre dokuların anatomik yapısıyla birlikte gerçekleşir. Bazı bebeklerde hormonal sistem normal olsa bile anatomik faktörler inişe engel olabilir. Prematüre doğum, düşük doğum ağırlığı, ailede benzer öykü, bazı genetik/hormonal durumlar ve kasık kanalına ait yapısal farklılıklar risk faktörleri arasında sayılabilir.
Ailelerin sık sorduğu bir nokta da şudur: “Hamilelikte bir şey yaptım mı?” Çoğu vakada ebeveynin yaptığı bir davranışla doğrudan ilişki kurmak doğru değildir. Önemli olan, durumu erken fark edip doğru zamanlamayla tedaviyi planlamaktır.
En tipik bulgu, skrotumun bir tarafının ya da iki tarafının boş olmasıdır. Bazı bebeklerde kasıkta ele gelen, hareketli bir yapı hissedilebilir. Bazen de testis muayene sırasında aşağı gelirken bez bağlandığında tekrar torbada hissedilebilir; bu durum “utangaç testis” ile karışabilir. Bu ayrımı evde kesinleştirmek zordur; doğru tanı uzman hekim muayenesiyle konur.
Eğer torbada ani ağrı, kızarıklık, şişlik, kusma veya huzursuzluk eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Bu tablo her zaman inmemiş testis değildir; fakat testisle ilgili acil durumlar (ör. torsiyon) ayırıcı tanıda düşünülmelidir.
Utangaç testiste testis aslında normal inişini tamamlamıştır; ancak soğuk, korku, muayene veya refleks kasılmalarla yukarı çekilebilir. Bez değiştirirken testisin “kaçması” bu nedenle olabilir. Bu çocuklarda testis çoğu zaman elle torbaya indirilebilir ve bir süre torbada kalır. Gerçek inmemiş testiste ise testis torbaya indirilemez veya indirildiğinde torbada kalıcı olmaz.
Bu ayrım önemlidir çünkü utangaç testis çoğu zaman ameliyat gerektirmez; takip yeterli olabilir. Yanlışlıkla inmemiş testis sanılıp gereksiz kaygı oluşmaması için uzman muayenesi şarttır. Tereddüt ediyorsanız, uzman değerlendirmesi için randevu almanız en hızlı ve net çözümdür.
-nedir.jpg)
Forumlarda ve sosyal medyada en sık şikayet edilen konulardan biri “Ultrason bir şey dedi, doktor başka dedi” cümlesidir. Pratikte, uzman hekim muayenesi çoğu zaman görüntülemeden daha yol göstericidir. Çünkü testis refleksle yukarı kaçabilir, ultrason sırasında pozisyon değişebilir ve özellikle utangaç testis ile gerçek inmemiş testis karışabilir.
Muayenede testis ele gelmiyorsa (nonpalpabl), testisin karın içinde olma ihtimali değerlendirilir. Bu durumda bazı hastalarda cerrahi planlama kapsamında laparoskopi ile testisin yeri belirlenebilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğuna, çocuğun yaşı, muayene bulguları ve klinik değerlendirmeye göre karar verilir.
İlk 3 ayda kendiliğinden iniş oldukça yaygındır. 3–6 ay arasında da bir miktar iniş devam edebilir. Ancak 6. aydan sonra spontan iniş olasılığı belirgin azalır. Bu nedenle 6. aydan sonra “biraz daha bekleyelim” yaklaşımı, testis dokusunun ısıya maruziyet süresini uzatabilir ve uzun vadeli riskleri artırabilir.
Aileler bazen “Bazen torbada gibi hissediyorum” diyebilir; bu her zaman iyileşme anlamına gelmez. Utangaç testis söz konusu olabilir. Kesin ayrım için muayene şarttır. Bebeğiniz 6 ayını geçtiyse, doğru zamanda doğru adımı atmak için tedavi seçeneklerini buradan inceleyebilir veya randevu planlayabilirsiniz.
İnmemiş testisin temel tedavisi ameliyattır ve bu işleme “orkidopeksi” denir. Amaç; testisin bulunup damar ve bağlarının güvenli şekilde serbestleştirilmesi, ardından testisin torbaya indirilip sabitlenmesidir. Klinik yaklaşımda, 6. aydan itibaren tedavi planlaması yapılır ve ideal olarak 12 aya kadar ameliyatın tamamlanması hedeflenir. Bu zamanlama, testis dokusunun korunması ve ilerideki üreme potansiyeli açısından önemlidir.
Aileler “İğneyle iner mi?” sorusunu çok sorar. Güncel yaklaşımda hormon tedavisinin başarısı sınırlı olduğu için çoğu vakada birincil seçenek değildir. Kalıcı çözüm genellikle cerrahidir. Doğru zamanlama ve yöntem, çocuğun muayenesine göre belirlenir.
Testis kasık kanalında veya kasığa yakınsa, çoğu zaman kasık bölgesinden yapılan küçük bir kesiyle testise ulaşılır. Testis uygun şekilde serbestleştirilir, torbaya indirilir ve sabitlenir. Eğer testis muayenede ele gelmiyor ve karın içinde olabileceği düşünülüyorsa, ameliyata laparoskopiyle başlanabilir: göbekten küçük bir girişten kamera ile karın içi değerlendirilir. Testisin varlığı, yeri ve yapısına göre aynı seansta uygun cerrahi adım planlanır.
Nadiren, karın içinde çok yukarıda bulunan ve ileri derecede bozuk olduğu düşünülen testislerde, risk değerlendirmesi sonucunda farklı seçenekler konuşulabilir. Bu kararlar her çocuk için kişiselleştirilir.
Orkidopeksi çoğu zaman günübirlik yapılabilir. Ameliyat sonrası ağrı genellikle hafif-orta düzeydedir ve önerilen ağrı kesicilerle kontrol altına alınır. Kısa süreli şişlik veya hassasiyet görülebilir. Çoğu çocukta pansuman/dikiş alma ihtiyacı minimaldir; ancak bu, kullanılan tekniğe göre değişebilir.
En önemli başlık “takip”tir. Ameliyat sonrası kontroller; testisin torbada kalıp kalmadığını, boyut ve gelişiminin nasıl seyrettiğini değerlendirmek için yapılır. Ailelerin sık sorduğu “Testis tekrar yukarı kaçar mı?” sorusunun yanıtı da takipte netleşir. Kontrol randevularını aksatmamak uzun vadede güvenliğinizi artırır. Ameliyat ve sonrası süreci planlamak için randevu oluşturabilirsiniz.
İnmemiş testisin iki temel uzun vadeli riski; kısırlık (infertilite) ve testis kanseri riskinde artıştır. Karın içinde kalan testis, vücut ısısına daha fazla maruz kaldığı için zamanla sperm üretimi etkilenebilir. Ayrıca testis kanseri riski de normal popülasyona göre daha yüksek olabilir. Önemli bir nokta: Orkidopeksi bu riskleri azaltabilir; ancak tamamen ortadan kaldırmayabilir. Bu nedenle cerrahi sonrası takip ve ilerleyen yaşlarda farkındalık (öz muayene eğitimi gibi) önem taşır.
Bu risklerin konuşulması aileyi korkutmak için değil, doğru zamanda doğru adımı atmanın değerini göstermek içindir. Erken tanı ve zamanında tedavi, uzun vadeli sonuçlar açısından en güçlü avantajdır.
Google aramalarında “9 yaşında inmemiş testis ameliyatı”, “10 yaşında ameliyat” ve hatta “30 yaşında inmemiş testis” gibi sorgular sık görülüyor. Yaş büyüdükçe testis dokusunun etkilenme ihtimali artabilir ve değerlendirme daha detaylı yapılır. Geç fark edilen olgularda; testisin yeri, boyutu, eşlik eden şikayetler ve muayene bulgularına göre kişisel bir yol haritası çizilir. Bu nedenle “Geç kaldık, artık bir şey yapılmaz” düşüncesi yerine, doğru uzman değerlendirmesi ile net bir plan oluşturmak daha sağlıklıdır.
Bu konuda yaş aralıklarına göre detayları ayrıca şu içeriklerde ele aldık:
Geç kalınmış vakalarda da seçenekler ve takip planı vardır. En doğru yönlendirme için randevu alıp muayene olmanız önerilir.
Genellikle doğuştan olur ve bebeklikte fark edilir. Bazı çocuklarda “edinilmiş” şekilde daha sonra da yukarı yerleşimli hale gelebilir. Bu yüzden çocukluk boyunca rutin kontroller önemlidir.
İlk 3 ayda kendiliğinden inebilir; 3–6 ay arasında da iniş görülebilir. 6 aydan sonra kendiliğinden iniş olasılığı düşer ve tedavi planı yapılır. Kalıcı çözüm çoğu vakada orkidopeksidir.
Torbada boşluk/asimetri, kasıkta ele gelen yapı, ani ağrı-kızarıklık-şişlik gibi bulgular dikkate alınmalıdır. Ani ve şiddetli bulgularda acil değerlendirme gerekir.
En güvenilir değerlendirme uzman muayenesi ve takip kontrolleridir. Testisin torbada kalıcı yerleşimi ve yaşa uygun gelişim göstermesi olumlu bulgulardır.
En sık kasık kanalında veya kasığa yakın bölgede bulunur. Daha yukarı yerleşim (karın içi) de olabilir.
İnmemiş testis, erken fark edildiğinde yönetimi net olan bir durumdur: 0–6 ay izlem, 6 aydan sonra uzman değerlendirmesi ve çoğu vakada orkidopeksi ile testisin torbaya yerleştirilmesi. Ultrason sonuçları tek başına karar verdirici olmayabilir; uzman muayenesi önceliklidir. Ameliyat sonrası takip, testisin torbada kalması ve sağlıklı gelişimin izlenmesi açısından kritik rol oynar.
Eğer bebeğinizde torbada boşluk/asimetri fark ettiyseniz, “bekleyelim mi?” sorusunu ertelemek yerine doğru bilgiyle ilerlemek daha güvenlidir. Bebeğiniz için en doğru yaklaşımı netleştirmek adına randevu alarak uzman değerlendirmesi yaptırmanız faydalı olur.
İlgili içerikler: 3-10 Yaşında İnmemiş Testis Ameliyatı | 1-3 Yaş Çocuklarda İnmemiş Testis Ameliyatı | Hipospadias Nedir? | Çocuğun Ürolojik Hastalıklarının Doğası, Belirtileri ve Semptomları | Çocuklarda kasık fıtığı belirtileri
