BLOG
Postit (posthitis) sünnet derisinin (prepüs) iltihaplanması, balanit ise penis başının (glans) iltihaplanmasıdır. İkisi bir arada olduğunda “balanopostit” ifadesi de kullanılabilir. Aileler ve hastalar genellikle “uçta kızarıklık, şişlik, kötü koku, akıntı, yanma” gibi şikâyetlerle başvurur. Çoğu durumda basit önlemler ve doğru bakım ile kısa sürede düzelme sağlanır. Ancak tekrarlayan postit/balanit ataklarında altta yatan neden (fimozis, tahriş, hijyen hataları, mantar-enfeksiyon eğilimi vb.) mutlaka araştırılmalıdır.
Not: Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuza veya size özel tedavi planı için muayene gerekir. Değerlendirme için iletişim sayfamızdan randevu oluşturabilirsiniz.
Günlük hayatta bu ayrım her zaman net değildir; belirtiler çoğu zaman iç içe geçer. Önemli olan, şikâyetin şiddeti ve tekrarlayıp tekrarlamadığıdır.
Postit/balanit tek bir nedene bağlı değildir. Çocuklarda ve erişkinlerde en sık görülen tetikleyiciler şunlardır:
Parfümlü sabunlar, ıslak mendiller, köpük banyolar, aşırı ovalama veya sünnet derisini zorlayarak geri çekme; hassas dokuda tahrişe yol açabilir. Tahriş sonrası kızarıklık, yanma ve hassasiyet gelişebilir.
Bazen bakteriler, bazen de mantarlar (özellikle kandida) bu tabloya katkıda bulunabilir. Özellikle “kötü koku”, “akıntı”, “belirgin hassasiyet” gibi şikâyetler enfeksiyon olasılığını artırır. Mantar eğilimi; uzun süre nem, pişik, antibiyotik kullanımı veya bazı metabolik durumlarla artabilir.
Sünnet derisi dar olduğunda, içeride biriken salgılar (smegma) ve nem; iltihaplanmaya zemin hazırlayabilir. Tekrarlayan postit/balanit ataklarında fimozis değerlendirmesi özellikle önemlidir. Bu konuda detaylı bilgi için Fimozis Nedir? sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Egzama benzeri durumlar, kontakt dermatit (alerjik temas), bazı cilt hastalıkları da kızarıklık-kaşıntı yapabilir ve postit/balanit ile karışabilir.
Ergenlik sonrası dönemde; cinsel aktivite, sürtünme, korunmasız ilişki sonrası irritasyon veya bazı enfeksiyonlar tabloya eklenebilir. Nadiren, sık tekrarlayan balanit atakları “kan şekeri düzensizliği” gibi durumlarla da ilişkili olabilir; hekiminiz gerekli görürse ek değerlendirme isteyebilir.
Belirtiler hafiften şiddetliye değişebilir. Sık görülen belirtiler:
Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden hekim değerlendirmesi önerilir:
Parafimozis, acil bir durumdur. Şüphede Parafimozis sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hafif şikâyetlerde doğru bakım çoğu zaman hızlı rahatlama sağlar. Ancak “evde yapılan yanlışlar” atakları uzatabilir veya tekrarlatabilir.
Postit/balanit “arada bir” görülebilir. Ancak tekrarlayan ataklar olduğunda yaklaşım değişir: Amaç sadece atağı söndürmek değil, altta yatan nedeni bulmaktır.
Son 6–12 ayda kaç kez oldu? Her atak kaç gün sürdü? Akıntı/ateş var mıydı? Hangi bakım/tedavi işe yaradı? Bu bilgiler muayenede çok yardımcı olur.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda sünnet derisi darlığı (fimozis) sık eşlik eder. Fimozis, hem temizliği zorlaştırabilir hem de içeride nem ve birikim artışına yol açabilir. Bu yüzden tekrarlayan olgularda fimozis değerlendirmesi önemlidir.
Islak mendil, parfümlü sabun, köpük banyo, sık antiseptik kullanımı gibi tahriş eden alışkanlıkları bırakmak çoğu çocukta belirgin fark yaratır. “Daha çok temizleyeyim” refleksi bazen sorunu uzatır; amaç nazik temizliktir.
Tekrarlayan olguların bir kısmında mantar eğilimi, bir kısmında bakteriyel enfeksiyon baskın olabilir. Bu ayrımı muayene ve gerekirse testlerle hekim yapar. Yanlış krem seçimi (örneğin mantar varken sadece antibiyotik veya tam tersi) iyileşmeyi geciktirebilir.
Hekiminiz; klinik duruma göre lokal tedaviler, gerekirse ağızdan ilaçlar veya ek testler planlayabilir. En önemli nokta, “atak geçince bırakıp unutmak” yerine, tekrar riskini azaltacak bakım planını oturtmaktır.
Tekrarlayan ve yaşam kalitesini bozan balanopostit ataklarında, altta yatan patolojik fimozis veya skar dokusu varsa cerrahi seçenekler konuşulabilir. Bu her çocuk için şart değildir; muayene ile kişiye özel karar verilir. Sünnet ve cerrahi süreç hakkında genel bilgi için blog sayfamızdaki ilgili içeriklere göz atabilirsiniz.
En sık yapılan hata, sünnet derisini küçük yaşta zorlayarak geri çekmeye çalışmaktır. Genel pratik yaklaşım:
Deriyi geride bırakmak parafimozis riskini artırabilir. Bu konu için Parafimozis sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Evet, olabilir; ancak sünnet derisi olmadığı için “postit” olmaz. Sünnetli çocuklarda daha çok irritasyon, pişik benzeri durumlar veya cilt hassasiyeti balanit benzeri şikâyetlere yol açabilir. Yine de belirgin akıntı, kötü koku veya ateş varsa değerlendirme gerekir.
Her zaman değil. Tahrişe bağlı durumlar bulaşıcı değildir. Enfeksiyon kaynaklı tabloda mikrobun türüne göre bulaşıcılık değişebilir. Çocuklarda çoğunlukla hijyen-tahriş-fimozis üçgeni daha baskındır.
Önerilmez. Yanlış ilaç seçimi iyileşmeyi geciktirebilir, tahrişi artırabilir veya mantar dengesini bozabilir. En doğrusu muayene ile uygun tedavinin planlanmasıdır.
Yerel tahriş/enflamasyon yanmaya neden olabilir. Ancak ateş, sık idrara çıkma, karın ağrısı gibi bulgular ekleniyorsa idrar yolu enfeksiyonu açısından da değerlendirme gerekebilir.
Hayır. Bazı çocuklarda bakım düzeni, tahrişin azaltılması ve uygun tedavilerle ataklar kontrol altına alınır. Ancak patolojik fimozis veya skar dokusu gibi durumlarda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir. Karar muayene ile kişiselleştirilir.
Postit/balanit çoğu zaman yönetilebilir bir durumdur. Hafif olgularda nazik temizlik ve uygun bakım yeterli olabilir. Ancak tekrarlayan ataklarda altta yatan neden (özellikle fimozis ve tahriş kaynakları) mutlaka değerlendirilmelidir. En önemli iki mesaj: (1) sünnet derisini zorlamayın, (2) sık tekrarlıyorsa “geçer” demek yerine planlı bir değerlendirme yaptırın.
Tekrarlayan postit/balanit şikâyetlerinde değerlendirme ve randevu için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İlgili içerikler: Fimozis Nedir?, Parafimozis Nedir?.
