İçeriğe atla
Prof. Dr. Ali Avanoğlu
UPJ Darlığı (Üreteropelvik Bileşke Darlığı) Tedavisi — Anne Karnında Böbrek Genişlemesi
UPJ Darlığı • Temel bilgiler

Anne Karnında Böbrek Genişlemesi: Doğum Sonrası UPJ Araştırması

Gebelik ultrasonunda bebeğin böbreğinde genişleme (prenatal hidronefroz) görülmesi gebeliklerin yaklaşık %1–5'inde olur ve çoğu geçicidir. Doğumdan sonra planlı bir ultrason takvimiyle neden araştırılır; UPJ darlığı, kalıcı nedenlerin en sık olanıdır. Bu sayfa doğum sonrası yolu adım adım anlatır.

Kimin içinGebelik ultrasonunda bebeğinin böbreğinde genişleme söylenen anne-babalar ve yeni doğmuş bebeğinin ilk ultrasonunu bekleyen aileler
Okuma≈4 dk
YazanProf. Dr. Ali AvanoğluGüncelleme
Bu sayfa UPJ darlığı tedavisinin bir parçasıdırTedavinin bütününü ana sayfada okuyun
SFU 0 · yok
SFU 1 · yalnız pelvis
SFU 2 · pelvis + birkaç kaliks
SFU 3 · tüm kaliksler
SFU 4 · parankim incelmesi
UTD eşlemesi · P1 10–15 mm · P2 ≥15 mm / periferik kaliks · P3 parankim incelmesi
SFU 0–4 yan yana: yok → yalnız pelvis → pelvis + birkaç kaliks → tüm kaliksler → parankim incelmesi; altta UTD eşlemesi
Kısaca5 madde
  • Gebelikte ne görüldü, ne anlama gelir: Gebelik ultrasonunda bebeğin böbrek havuzcuğunun ön-arka çapı (AP çap) ölçülür.
  • Doğuma kadar yapılacaklar: Tek taraflı, amniyon sıvısı normal ve mesanesi normal görünen bebeklerde gebelik izlemi ve doğum planı genellikle değişmez.
  • Doğumdan sonra ilk ultrason: ne zaman: İlk ultrason doğumdan en az 48 saat sonra, çoğunlukla 3.–7.
  • Ultrason sonucuna göre yol: Doğum sonrası ultrason UTD sınıflamasıyla derecelendirilir: AP çap 10 mm'nin altı normal kabul edilir; P1 (10–15 mm, yalnız merkezi genişleme) hafif, P2…
  • UPJ darlığı çıkarsa ne olur: Doğum sonrası genişleme sürüyor, üreter normal ve MAG3'te boşalma yavaşsa tablo UPJ darlığı ile uyumludur.
01

Gebelikte ne görüldü, ne anlama gelir

Gebelik ultrasonunda bebeğin böbrek havuzcuğunun ön-arka çapı (AP çap) ölçülür. Literatürde 16–27. haftalarda 4 mm ve üzeri, 28. haftadan sonra 7 mm ve üzeri ölçüm hidronefroz (böbrek genişlemesi) olarak kaydedilir; daha büyük çaplar ve kaliks genişlemesi ileri derece sayılır.

Metnin tamamını oku
  • Bu bulgu gebeliklerin yaklaşık %1–5'inde saptanır ve en sık neden, bebek büyüdükçe düzelen geçici genişlemedir. Hidronefroz bir bulgudur, tanı değildir; doğumdan sonra neyin genişlemeye yol açtığı araştırılır.
  • Olası kalıcı nedenler arasında UPJ darlığı (üreteropelvik bileşke darlığı; halk dilinde böbrek çıkışı darlığı) literatürde yaklaşık %10–30 ile en sık olandır; böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR), üreter alt uç darlığı ve daha seyrek anomaliler onu izler.
02

Doğuma kadar yapılacaklar

Tek taraflı, amniyon sıvısı normal ve mesanesi normal görünen bebeklerde gebelik izlemi ve doğum planı genellikle değişmez. Kadın doğum hekiminiz genişlemenin seyrini görmek için üçüncü trimesterde ultrasonu yineler.

Metnin tamamını oku
  • Doğum öncesi bir çocuk ürolojisi görüşmesi, doğum sonrası takvimi önceden planlamak ve kaygıyı azaltmak için yararlıdır. Bu görüşmede gebelik raporlarındaki AP çap değerleri, taraf, üreter ve mesane bulguları birlikte gözden geçirilir.
  • İki böbrekte ağır genişleme, erkek bebekte kalın duvarlı ve büyük mesane ya da amniyon sıvısında azalma farklı bir tabloya işaret eder; bu durumda doğum sonrası değerlendirme bekletilmeden yapılır.
03

Doğumdan sonra ilk ultrason: ne zaman

İlk ultrason doğumdan en az 48 saat sonra, çoğunlukla 3.–7. günlerde yapılır. Yenidoğan ilk günlerde görece az idrar ürettiğinden daha erken çekilen ultrason genişlemeyi olduğundan küçük gösterebilir ve yanıltabilir.

Metnin tamamını oku
  • Bu ilk ultrason normal ya da hafif çıkarsa 4–6. haftada yinelenir; tek bir normal sonuç izlemi bitirmez. Genişleme bu kez de hafifse aralıklar seyrekleşir, belirginse takvim sıklaşır.
  • Ağır iki taraflı genişleme, tek böbrek, amniyon sıvısı azlığı öyküsü ya da erkek bebekte üretra perdesi (PUV) şüphesi varsa ilk ultrason 48 saat beklenmeden yapılır.
04

Ultrason sonucuna göre yol

Doğum sonrası ultrason UTD sınıflamasıyla derecelendirilir: AP çap 10 mm'nin altı normal kabul edilir; P1 (10–15 mm, yalnız merkezi genişleme) hafif, P2 (15 mm ve üzeri ya da periferik kaliks veya üreter genişlemesi) orta, P3 (böbrek dokusunda incelme ya da mesane anomalisi) yüksek risk grubudur.

Metnin tamamını oku
  • P1'de seri ultrason çoğunlukla yeterlidir. P2 ve P3'te MAG3 diüretik renografi (böbrek sintigrafisi) planlanır; bu tetkik böbrek olgunlaştığı için yaşamın 4.–6. haftasından sonra yapılır ve her böbreğin fonksiyon payıyla boşalma hızını gösterir.
  • Üreter genişse, mesane anormalse, erkek bebekte iki taraflı genişleme varsa ya da derece P3 ise VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde sondalı film) gündeme gelir; böbrek reflüsü saptanırsa izlem ve tedavi yolu değişir. Üreteri normal, tek taraflı izole genişlemede VCUG rutin değildir.
05

UPJ darlığı çıkarsa ne olur

Doğum sonrası genişleme sürüyor, üreter normal ve MAG3'te boşalma yavaşsa tablo UPJ darlığı ile uyumludur. Bu noktada telaşa gerek yoktur: bu çocukların büyük bölümü ameliyatsız izlenir ve literatürde yalnız yaklaşık dörtte birinin sonunda piyeloplasti (UPJ onarım ameliyatı) gerektirdiği bildirilmiştir.

  • Yenidoğanda ateş, beslenmeme, uyuşukluk ya da idrar miktarında belirgin azalma varsa aynı gün hekime başvurun.
  • İki taraflı ağır genişleme ya da tek böbrek söylenmişse ilk ultrasonu ertelemeyin; idrar çıkışını gözleyin.
  • İdrarda kan ya da karında ele gelen şişlik fark ederseniz planlı randevuyu beklemeden bildirin.
Metnin tamamını oku
  • İzlemde ultrason ve gerektiğinde MAG3 belirli aralıklarla yinelenir; karar genişlemenin seyri, böbrek fonksiyonu ve belirtilerin toplamına göre verilir. Düzelme ya da durağanlaşma çoğunlukla ilk 2–3 yılda görülür.
  • Bizde iki çocuk ürolojisi uzmanı doğum öncesi danışmadan izleme ve gerekirse ameliyata kadar süreci birlikte yürütür.
Bu konuda video
Tüm rehber (3) →
Sık sorulanlar
Anne karnındaki genişleme doğumdan sonra geçer mi?
Çoğunlukla evet. Hafif genişlemelerin büyük bölümü literatürde yaklaşık %80–98 oranında kendiliğinden geriler ya da sabit kalır. Orta ve ağır genişlemede kalıcı bir neden bulma olasılığı artar; yine de bu bebeklerin çoğu ameliyatsız izlenir.
Doğum şeklini değiştirmek gerekir mi?
Tek taraflı, amniyon sıvısı normal bebeklerde genişleme doğum şeklini ya da zamanını genellikle etkilemez; kararı kadın doğum hekiminiz verir. Ağır iki taraflı tabloda doğum, bebeğin doğumdan hemen sonra değerlendirilebileceği bir merkezde planlanır.
Bebeğimi doğar doğmaz ultrasona götürmeli miyim?
Ağır iki taraflı genişleme, tek böbrek ya da PUV şüphesi yoksa hayır. İlk ultrason 48 saatten sonra, tercihen 3.–7. günde yapılır; daha erken çekilen ultrason yenidoğanın az idrar üretmesi nedeniyle yanıltıcı olabilir.
Koruyucu antibiyotik başlanacak mı?
Belirtisiz UPJ tipi genişlemede rutin önerilmez; yüksek dereceli genişleme, üreter genişliği ve bazı risk gruplarında hekim kararına bırakılır. Hangi bebeklerde düşünüldüğü hidronefrozda koruyucu antibiyotik başlığında anlatılmıştır; ilaç adı ve süresi hekiminizce belirlenir.
Prof. Dr. Ali Avanoğlu'nun bu konudaki yayınları · 1
  1. Tiryaki S, Alkac AY, Serdaroglu E, et al. (2013). Involution of multicystic dysplastic kidney: is it predictable? Journal of pediatric urology. PubMed ↗
İlgili sayfalarTüm dizin →
Temel bilgilerBebeklerde Böbrek GenişlemesiDoğumdan sonra yapılan ultrasonda görülen böbrek genişlemesi (hidronefroz), bebeklerde en sık rastlanan idrar yolu bulgularından biridir ve büyük bölümü geçicidir. Bu sayfa nedenleri, milimetre eşiklerini, kendiliğinden gerileme olasılığını ve izlemin nasıl yürüdüğünü anlatır.Temel bilgilerBöbrek Genişlemesi (Hidronefroz) NedirBöbrek genişlemesi (hidronefroz) bir bulgudur, tanı değildir; UPJ darlığı ise bu bulgunun olası nedenlerinden yalnızca biridir. Ultrasonda genişleme görülen bebeklerin büyük bölümünde neden geçicidir ve hiçbir tedavi gerekmez. Bu sayfa ikisini nasıl ayırdığımızı anlatır.Tanı ve değerlendirmeHidronefroz DerecesiUltrason raporundaki 'AP çap 14 mm', 'SFU 3' ya da 'UTD P2' gibi ifadeler hidronefrozun (böbrek genişlemesinin) ne kadar belirgin olduğunu anlatır. Bu sayfada üç ölçeğin ne ölçtüğünü, birbirine nasıl çevrildiğini ve derecenin tek başına neden karar verdirmediğini anlatıyoruz.Tanı ve değerlendirmeUPJ Şüphesinde VCUG (Sondalı Film) Ne Zaman Gerekir?VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde 'sondalı film') hidronefrozlu her bebeğe yapılmaz; UPJ darlığı şüphesinde asıl soru 'bu genişlemede böbrek reflüsü ya da mesane kaynaklı bir sorun payı var mı?' sorusudur. Bu sayfada VCUG'nin hangi durumlarda önerildiğini, hangi durumlarda rutin olmadığını ve sonucun tanı yolunu nasıl değiştirdiğini anlatıyoruz.
Hekime ulaşın

Size en uygun UPJ darlığı değerlendirmesiyle hekime ulaşmak ister misiniz?

İki yol var. Hekimin sizi görmeden önce durumunuzu bilerek yanıt vermesini isterseniz önce kısa değerlendirmeyi yapın; sorunuz kısaysa doğrudan yazın. İki yol da aynı ekibe ulaşır.

1 Önce durumumu değerlendireyimÖnerilen Yol Haritası 2 dakikada birkaç soru sorar, anatomik şemayla yanıtlarınızı toplar ve hazır bir özet üretir. Sonunda özet WhatsApp mesajınıza eklenir — hekim durumunuzu bilerek yanıtlar. Yol Haritasını başlat
2 Doğrudan yazayım Yandaki formu doldurun; WhatsApp'ta mesaj hazır açılır (göndermeden önce düzenleyebilirsiniz) ya da doğrudan e-posta ile gönderebilirsiniz. Bu sayfanın konusu mesaja otomatik eklenir.

Editörün notu: Yaş ve kısa bir cümle yeterli; tıbbi terim kullanmanız gerekmez. Fotoğraf göndermeyin — gerekirse hekim güvenli kanaldan ister. Yazdıklarınız yalnızca siz gönderdiğinizde iletilir; bu sayfa hiçbir bilgiyi kaydetmez.

Doğrudan iletişimYanıt hekimden gelir
Kimin için?
Hazır sorular:

Mesajınız sunucuya kaydedilmez; WhatsApp/e-posta ile iletilir. Aydınlatma metni →

Gomauna Web Design and Development gomauna.com Prof. Dr. Ali Avanoğlu | 2026 © All Rights Reserved. SEO & GEO OPTIMIZED
WhatsApp Yol Haritası