VUR'da Koruyucu Antibiyotik (CAP): Kime, Ne Kadar Süre?

Böbrek reflüsünün kendisi ağrı ya da hasar yapmaz; zarar, reflü sırasında mesanedeki bakterilerin böbreğe taşınmasıyla oluşan piyelonefrit (böbrek enfeksiyonu) ve onun bıraktığı skardan gelir. Koruyucu antibiyotiğin amacı, reflü kendiliğinden düzelene kadar geçen yıllarda idrarı bakteriden arınmış tutmak ve bu enfeksiyon zincirini kırmaktır.

• Bu nedenle CAP reflüyü tedavi etmez, tünelin uzamasını hızlandırmaz; yalnızca zaman kazandırır. Kime ve kaç yıl verileceği, bu kazancın antibiyotiğin yan etkileri ve direnç yüküyle tartılmasıyla belirlenir.

RIVUR çalışması (NEJM 2014), İYE geçirmiş, derece I–IV reflülü 607 çocuğu iki yıl izledi. Trimetoprim–sülfametoksazol profilaksisi ateşli ya da semptomatik İYE tekrarını yaklaşık yarıya indirdi (yaklaşık %25'e karşı %13; kabaca her 8 çocuktan birinde bir tekrar önlendi). DMSA'da yeni skar oranında iki grup arasında anlamlı fark bulunmadı ve profilaksi alanlarda dirençli E. coli belirgin arttı. En çok yarar, ateşli enfeksiyonla başvuran ve mesane–bağırsak disfonksiyonu (BBD) olan çocuklarda görüldü.

EAU/ESPU 2024 ve AUA kılavuzlarının ortak çizgisi yaş, derece, enfeksiyon öyküsü ve BBD üzerinden şekillenir. Karar bir tablo değil, çocuğun risk profilinin bütününe bakılarak verilir; ancak temel eğilimler şöyledir.

• 1 yaş altı + ateşli İYE geçirmiş, her derece: CAP
• 1 yaş altı, İYE yok, derece III–V: CAP önerilebilir (PREDICT)
• 1 yaş üstü, düşük derece, İYE yok/tek atak: izlem seçeneği
• BBD tedavisi sırasında: CAP eşlik eder
• Skar, tekrarlayan İYE, yüksek derece: CAP ve yakın takip; düzeltici tedavi konuşulur

Koruyucu doz, enfeksiyon tedavisinde kullanılan dozun yaklaşık dörtte biri ile üçte biri kadardır ve genellikle gece yatmadan önce tek doz olarak verilir. Gece seçilmesinin nedeni, mesanenin en uzun süre dolu kaldığı saatlerde idrarda ilacın bulunmasıdır. Düşük dozun amacı bağırsak florasını olabildiğince koruyarak yalnızca idrarı arındırmaktır.

CAP süresiz bir tedavi değildir; genellikle 6–12 aylık dilimlerde gözden geçirilir. Her gözden geçirmede çocuğun yaşı, aradaki enfeksiyon durumu, ultrason bulguları ve tuvalet eğitimi aşaması yeniden değerlendirilir. Bebeklikte başlanan CAP çoğu zaman bir yaş civarında ve tuvalet eğitimi tamamlandığında yeniden ele alınır.