Böbrek Reflüsü Belirtileri: Nasıl Fark Edilir?

Yoktur. İdrarın mesaneden böbreğe doğru geri kaçması ağrı yapmaz, işemeyi değiştirmez ve dışarıdan hiçbir bulgu vermez. Bu nedenle böbrek reflüsü 'belirtileriyle' değil, yol açtığı sonuçlar ya da rastlantısal bulgularla fark edilir.

Bebek 'idrar yaparken yanıyor' diyemez; enfeksiyon çoğu zaman yalnızca ateşle gelir. Nezle, öksürük, kulak ağrısı ya da döküntü gibi görünür bir odağı olmayan 38 °C ve üzeri ateşte idrar yolu enfeksiyonu her zaman akla gelmelidir. Yaş küçüldükçe belirtiler daha silik ve daha aldatıcıdır.

• Görünür bir odağı olmayan 38 °C ve üzeri ateş
• Emmede azalma, uykuya eğilim, olağandışı huzursuzluk
• Kusma, ishal, kilo alamama ya da tartı kaybı
• Yenidoğanda uzayan ya da yeniden ortaya çıkan sarılık
• Bezde keskin kokulu, bulanık idrar

Konuşabilen çocukta iki tablo ayrılır. Ateş, titreme, yan ya da bel ağrısı, kusma ve halsizlik böbrek enfeksiyonunu (piyelonefrit) düşündürür; bu, reflü açısından önemli olan tablodur. Yalnızca idrar yaparken yanma, sık sık ve azar azar işeme, sıkışma ve alt karın ağrısı ise çoğunlukla mesane enfeksiyonudur (sistit) ve tek başına reflü göstergesi değildir.

Bebeklerin bir bölümünde reflünün ilk işareti gebelik ultrasonunda görülen böbrek genişlemesidir. Bu bir belirti değil, rastlantısal bir bulgudur; bebek doğduğunda tamamen sağlıklı görünür.

Çocukluğunda tanı almamış reflü, erişkin yaşta ilk kez tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu, yan ağrısı, yüksek tansiyon ya da idrar tahlilinde protein saptanmasıyla gündeme gelebilir. Gebelikte artan enfeksiyon sıklığı da erişkinde reflünün fark edilme yollarından biridir.

• Erişkinde saptanan reflünün büyük bölümü çocukluk çağından kalmadır ve böbrekte iz bırakıp bırakmadığı sorusu, reflünün derecesinden daha belirleyicidir. Bu nedenle değerlendirmede tansiyon ölçümü, idrarda protein bakısı ve böbrek görüntülemesi birlikte istenir.

Reflü tanısı olsun ya da olmasın, çocukta ateşli idrar yolu enfeksiyonu şüphesi aynı gün değerlendirme gerektirir; erken tedavi böbrekte iz kalma olasılığını azaltır. Ateş düşürücü verip beklemek yerine, antibiyotik başlanmadan önce uygun yöntemle idrar örneği alınmalıdır.

• Bebekte odağı belli olmayan ateş, özellikle 3 aydan küçükse
• Ateşle birlikte yan ağrısı, titreme ya da kusma
• Daha önce idrar yolu enfeksiyonu geçirmiş çocukta yeniden ateş
• Reflü ya da böbrek genişlemesi tanısı olan çocukta her ateş
• Sık tekrarlayan işeme yakınmaları ile birlikte kabızlık ya da gündüz idrar kaçırma

• Hekimlerimiz, tanı aşamasından itibaren aileye 'ateşte ne yapmalı' planını yazılı olarak verir; böylece hafta sonu ya da gece başlayan bir ateşte kültür alınmadan antibiyotik başlanması önlenir. Aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden başvurmanızı öneririz.