İçeriğe atla
Prof. Dr. Ali Avanoğlu
UPJ Darlığı (Üreteropelvik Bileşke Darlığı) Tedavisi — UPJ Darlığı (Üreteropelvik Bileşke Darlığı) Nedir?
UPJ Darlığı • Temel bilgiler

UPJ Darlığı (Üreteropelvik Bileşke Darlığı) Nedir?

UPJ darlığı (üreteropelvik bileşke darlığı; halk dilinde böbrek çıkışı darlığı), böbrek havuzcuğunun üretere açıldığı noktadaki daralmadır. İdrar bu noktadan yavaş geçer, havuzcuk genişler ve ultrasonda hidronefroz (böbrek genişlemesi) görülür. Çoğu çocukta doğuştandır ve büyük bölümü ameliyatsız izlenebilir.

Kimin içinUltrason raporunda 'UPJ darlığı' ya da 'böbrek çıkışı darlığı' yazan çocukların aileleri ve bu tanıyı ilk kez duyan erişkinler
Okuma≈3 dk
YazanProf. Dr. Ali AvanoğluGüncelleme
Bu sayfa UPJ darlığı tedavisinin bir parçasıdırTedavinin bütününü ana sayfada okuyun
SAĞSOL
böbrek–üreter–mesane: SFU 3 hidronefroz, UPJ noktasında daralma (kırmızı halka)
01 · Böbrek çıkışı neresidir ve ne iş yapar02 · UPJ darlığı tam olarak ne demektir03 · Kimde görülür, ne sıklıkta04 · Nasıl anlaşılır05 · Her UPJ darlığı ameliyat demek midir
Kısaca5 madde
  • Böbrek çıkışı neresidir ve ne iş yapar: Böbrek, süzdüğü idrarı önce kendi içindeki toplayıcı kanallara, sonra böbrek havuzcuğuna (renal pelvis) gönderir.
  • UPJ darlığı tam olarak ne demektir: UPJ darlığı, bileşkedeki geçişin idrar akımını yavaşlatacak ölçüde dar ya da işlevsiz olmasıdır.
  • Kimde görülür, ne sıklıkta: UPJ darlığı literatürde yaklaşık 1/1.000–1.500 canlı doğumda bildirilmiştir.
  • Nasıl anlaşılır: İlk adım her zaman böbrek ve mesane ultrasonudur.
  • Her UPJ darlığı ameliyat demek midir: Hayır.
01

Böbrek çıkışı neresidir ve ne iş yapar

Böbrek, süzdüğü idrarı önce kendi içindeki toplayıcı kanallara, sonra böbrek havuzcuğuna (renal pelvis) gönderir. Havuzcuk huni biçimindedir ve alt ucu üretere, yani böbreği mesaneye bağlayan ince boruya açılır.

Metnin tamamını oku
  • Havuzcuğun üretere açıldığı bu geçiş noktasına üreteropelvik bileşke (UPJ; İngiliz kaynaklarında PUJ) denir. Sağlıklı bir bileşkede idrar, havuzcuğun ve üreterin dalga biçiminde kasılmalarıyla aşağıya kesintisiz iletilir.
  • Bileşke dar ya da iyi kasılamayan bir bölüm içeriyorsa idrar burada bekler. Beklemenin ilk sonucu havuzcuğun genişlemesidir; uzun sürerse ve ağırsa böbrek dokusu üzerinde baskı oluşabilir.
02

UPJ darlığı tam olarak ne demektir

UPJ darlığı, bileşkedeki geçişin idrar akımını yavaşlatacak ölçüde dar ya da işlevsiz olmasıdır. Tıkanıklık çoğunlukla tam değildir; idrar geçer ama normalden yavaş ve özellikle idrar üretimi arttığında geride birikir.

Metnin tamamını oku
  • Bu nedenle ultrasonda görülen şey darlığın kendisi değil, darlığın sonucu olan hidronefrozdur (böbrek toplayıcı sisteminin idrarla genişlemesi). Hidronefroz bir bulgudur, tanı değildir; UPJ darlığı ise bu bulgunun olası nedenlerinden biridir. Bu ayrım izlemin her aşamasında önemlidir.
  • Darlığın derecesi ve böbreğe etkisi çocuktan çocuğa çok değişir. Kimi çocukta yıllarca sessiz ve zararsız kalır, kimi çocukta böbrek işlevini azaltabilir; bu yüzden tanı kadar zaman içindeki seyir de izlenir.
03

Kimde görülür, ne sıklıkta

UPJ darlığı literatürde yaklaşık 1/1.000–1.500 canlı doğumda bildirilmiştir. Erkek çocuklarda kızlara göre yaklaşık iki kat sıktır ve sol böbrekte sağa göre daha sık görülür.

Metnin tamamını oku
  • Yenidoğanda olguların yaklaşık %10–30'unda her iki böbrek birlikte etkilenebilir; iki taraflı olgularda izlem daha yakındır. Günümüzde çocukların büyük bölümü gebelik ultrasonunda saptanan genişleme nedeniyle daha doğmadan dikkat çeker.
  • Darlık doğuştan olabileceği gibi ergen ve erişkinlerde sonradan ağrı ya da taşla da ortaya çıkabilir. Doğum öncesi ultrasonun yaygın olmadığı yıllarda tanı çoğunlukla bu yaşlarda konurdu.
04

Nasıl anlaşılır

İlk adım her zaman böbrek ve mesane ultrasonudur. Ultrason havuzcuğun ön-arka çapını (AP çap), genişlemenin derecesini (SFU ya da UTD sınıflaması) ve üreterin genişleyip genişlemediğini gösterir; üreterin normal olması darlığın böbrek çıkışında olduğunu düşündürür.

Metnin tamamını oku
  • Genişleme belirginse ya da izlemde artıyorsa MAG3 diüretik renografi (böbrek sintigrafisi) yapılır. Bu tetkik her böbreğin toplam işlevdeki payını (split, ayrık fonksiyon) ve idrar söktürücü sonrasında havuzcuğun ne hızla boşaldığını ölçer.
  • Böbrek reflüsü (vezikoüreteral reflü, VUR) şüphesi varsa yol ayrılır ve VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde sondalı film) gündeme gelir.
05

Her UPJ darlığı ameliyat demek midir

Hayır. Doğum öncesi saptanan UPJ tipi genişlemeli çocukların büyük bölümü ameliyatsız izlenir; literatürde yalnız yaklaşık dörtte birinin (%20–30) sonunda piyeloplasti (UPJ onarım ameliyatı) gerektirdiği bildirilmiştir. Düzelme ya da durağanlaşma çoğunlukla ilk 2–3 yılda olur.

Metnin tamamını oku
  • Ameliyat kararı tek bir sayıyla değil; hidronefrozun zaman içindeki seyri, böbrek fonksiyonu, boşalma hızı ve belirtilerin toplamıyla verilir. Gerektiğinde Anderson–Hynes (dismembered) piyeloplasti yüksek başarıyla uygulanır.
  • Bizde iki çocuk ürolojisi uzmanı tanıdan takibe aynı süreci birlikte yürütür; hangi çocuğun izleneceği, hangisinin ameliyat edileceği ortak değerlendirmeyle kararlaştırılır.
Bu konuda video
Tüm rehber (3) →
Sık sorulanlar
UPJ darlığı ile böbrek çıkışı darlığı aynı şey mi?
Evet. Üreteropelvik bileşke darlığı, UPJ darlığı, PUJ darlığı ve halk dilindeki böbrek çıkışı darlığı aynı durumu anlatır. Raporlarda 'UP bileşke darlığı' ya da 'pelviüreterik darlık' yazımlarını da görebilirsiniz.
UPJ darlığı kendiliğinden geçer mi?
Darlığın kendisi çoğunlukla kalıcıdır; ancak bebeklerde bileşke büyüdükçe geçiş rahatlayabilir ve genişleme geriler ya da sabit kalır. Bu nedenle iyi fonksiyonlu, belirtisiz çocuklar düzenli ultrasonla izlenir ve çoğu ameliyat gerektirmez.
UPJ darlığı böbreğe zarar verir mi?
Hafif ve durağan darlık genellikle zarar vermez. Ağır ya da ilerleyen darlıkta, uzun süreli basınç böbrek dokusunu inceltebilir ve işlev kaybına yol açabilir; izlemin amacı bu noktaya gelmeden karar vermektir.
Erişkinde de UPJ darlığı olur mu?
Olur. Doğuştan var olan darlık yıllarca belirti vermeden kalabilir ve ergenlikte ya da erişkinlikte yan ağrısı, taş ya da enfeksiyonla ortaya çıkabilir. Erişkinde de tedavi ilkesi aynıdır; bizde ergen–erişkin geçişi aynı hekimlerle sürer.
Prof. Dr. Ali Avanoğlu'nun bu konudaki yayınları · 1
  1. Avanoglu A, Tiryaki S (2020). Embryology and Morphological (Mal)Development of UPJ. Frontiers in pediatrics. PubMed ↗
Sonraki • Temel bilgilerBöbrek Genişlemesi (Hidronefroz) Nedir→
İlgili sayfalarTüm dizin →
Temel bilgilerBöbrek Genişlemesi (Hidronefroz) NedirBöbrek genişlemesi (hidronefroz) bir bulgudur, tanı değildir; UPJ darlığı ise bu bulgunun olası nedenlerinden yalnızca biridir. Ultrasonda genişleme görülen bebeklerin büyük bölümünde neden geçicidir ve hiçbir tedavi gerekmez. Bu sayfa ikisini nasıl ayırdığımızı anlatır.Temel bilgilerUPJ Darlığı Neden OlurUPJ darlığı çoğunlukla doğuştandır ve bileşkenin kendi duvarındaki dar ya da kasılmayan bir bölümden kaynaklanır. Daha büyük çocuk ve ergende bileşkeyi dıştan sıkıştıran bir çaprazlayan damar öne çıkar; yüksek üreter girişi ve edinsel nedenler daha seyrektir. Neden, ameliyat planını etkiler.Temel bilgilerUPJ Darlığı BelirtileriUPJ darlığı bebeklerde çoğunlukla hiçbir belirti vermez ve gebelik ultrasonuyla fark edilir. Büyük çocuk ve ergende ise gelip geçen yan ağrısı, bulantı-kusma, ateşli idrar yolu enfeksiyonu, idrarda kan ya da taş ilk ipucu olabilir. Yaşa göre neye dikkat edeceğinizi anlatıyoruz.Piyeloplasti ve yöntemlerPiyeloplasti Nedir? UPJ Darlığı Ameliyatı Adım AdımPiyeloplasti, böbrek havuzcuğu ile üreter arasındaki dar bileşkenin (UPJ) onarıldığı ameliyattır. Bu sayfa ameliyatın neden yapıldığını, hazırlıktan taburculuğa adımları ve ailelerin en sık sorduğu 'kaç ameliyat gerekir' sorusunu anlatır.
UPJ Darlığı konu kümeleriAna tedavi sayfası →
Temel bilgiler 7Tanı ve değerlendirme 6Takip mi, ameliyat mı? 7Konservatif takip 5Piyeloplasti ve yöntemler 7Ameliyat sonrası ve takip 6Yaşa göre ve özel durumlar 7
Hekime ulaşın

Size en uygun UPJ darlığı değerlendirmesiyle hekime ulaşmak ister misiniz?

İki yol var. Hekimin sizi görmeden önce durumunuzu bilerek yanıt vermesini isterseniz önce kısa değerlendirmeyi yapın; sorunuz kısaysa doğrudan yazın. İki yol da aynı ekibe ulaşır.

1 Önce durumumu değerlendireyimÖnerilen Yol Haritası 2 dakikada birkaç soru sorar, anatomik şemayla yanıtlarınızı toplar ve hazır bir özet üretir. Sonunda özet WhatsApp mesajınıza eklenir — hekim durumunuzu bilerek yanıtlar. Yol Haritasını başlat
2 Doğrudan yazayım Yandaki formu doldurun; WhatsApp'ta mesaj hazır açılır (göndermeden önce düzenleyebilirsiniz) ya da doğrudan e-posta ile gönderebilirsiniz. Bu sayfanın konusu mesaja otomatik eklenir.

Editörün notu: Yaş ve kısa bir cümle yeterli; tıbbi terim kullanmanız gerekmez. Fotoğraf göndermeyin — gerekirse hekim güvenli kanaldan ister. Yazdıklarınız yalnızca siz gönderdiğinizde iletilir; bu sayfa hiçbir bilgiyi kaydetmez.

Doğrudan iletişimYanıt hekimden gelir
Kimin için?
Hazır sorular:

Mesajınız sunucuya kaydedilmez; WhatsApp/e-posta ile iletilir. Aydınlatma metni →

Gomauna Web Design and Development gomauna.com Prof. Dr. Ali Avanoğlu | 2026 © All Rights Reserved. SEO & GEO OPTIMIZED
WhatsApp Yol Haritası