Yükselen (Ascending) Testis: Bebekken Aşağıdaydı, Neden Yukarı Çıktı?

İnmemiş testis her zaman doğuştan değildir. Bazı çocuklarda testis doğumda ve bebeklikte torbada belgelenmişken, ilerleyen yıllarda torbanın dışında, kasık kanalının çıkışında ya da kanal içinde bulunur ve elle torbaya indirilemez ya da indirilse de kalmaz. Bu tabloya yükselen (ascending) testis ya da edinsel inmemiş testis denir.

'Yükselen' sözcüğü biraz yanıltıcıdır; testis aslında yukarı tırmanmaz. Çocuk büyürken gövde ve kasık kanalı ile torba arasındaki mesafe uzar; sperm kordonu bu büyümeye eşlik edecek kadar uzamazsa testis göreli olarak yukarıda kalır. Kordonun neden uzamadığı konusunda en çok kabul gören açıklama, karın zarının inişe eşlik eden uzantısının (processus vaginalis) tam kapanmayıp fibröz bir bant halinde kalması ve kordonu kısa tutmasıdır.

Yükselen testis ağrısızdır ve çocuğu rahatsız etmez; çoğunlukla okul muayenesinde, rutin kontrolde ya da banyoda ailenin torbanın bir yarısını boş görmesiyle fark edilir. Bazı aileler testisi 'artık aşağıda göremiyoruz' diye tarif eder.

• Torbanın bir yarısının önceden dolu görünürken artık boş görünmesi
• Sıcak banyoda bile testisin torbaya inmemesi
• Muayenede testisin indirilememesi ya da bırakılınca hemen yukarı çıkması
• Retraktil testis izleminde 'artık kalmıyor' notu

Bazı izlem çalışmalarında yükselen testislerin bir bölümünün ergenlikte kendiliğinden torbaya indiği bildirilmiştir; bu nedenle bazı merkezler ergenliğe kadar izlemi tartışır. Ancak güncel kılavuzların (EAU/ESPU) ve çoğu çocuk ürolojisi merkezinin yaklaşımı, tanı konduğunda orşiopeksinin planlanmasıdır. Gerekçe açıktır: testis, kendiliğinden inip inmeyeceği belirsiz yıllar boyunca sıcak ortamda kalır ve bu dönemde sperm öncülü hücrelerde kayıp sürer.

Yükselen testiste testis bebeklik yıllarını torbada geçirdiği için doku genellikle iyi korunmuştur ve ameliyat sonuçları doğuştan yüksek yerleşimli testislere göre daha iyidir. Testis atrofisi (küçülmesi) ve yeniden yükselme seyrektir; yine de ilk yıl içinde birkaç kez, sonra yıllık kontrol önerilir.

• Ergenlikte testis boyutu ve gelişimi değerlendirilir; gence kendi kendine testis muayenesi öğretilir. İnmemiş testis öyküsü kanser riskini bir miktar artırdığı için bu farkındalık ömür boyu sürer, ancak zamanında ameliyat edilmiş yükselen testiste bu risk düşük düzeydedir ve takip aynı ekipte erişkinliğe taşınır.