Yüksek Dereceli Hidronefroz (SFU 3–4, UTD P3): Bekle mi, Ameliyat mı?

SFU (Society for Fetal Urology) derecelendirmesinde derece 3, böbrek havuzcuğu (pelvis) ve tüm kalikslerin genişlediği ama böbrek dokusunun (parankim) normal kalınlıkta olduğu tablodur; derece 4'te buna parankim incelmesi eklenir. UTD sınıflamasında P3, parankim incelmesi, ekojenite artışı ya da kortikal kist gibi doku bulgularını ifade eder.

Literatürde hidronefroz derecesi arttıkça doğum sonrası patoloji olasılığı belirgin artar: meta-analizde hafif hidronefrozda yaklaşık %12, orta derecede %45, ağır derecede %88 civarında bildirilmiştir. Yani yüksek dereceli hidronefroz ciddiye alınması gereken bir bulgudur.

Pelvisin ön-arka (AP) çapı derecenin ötesinde bilgi verir. Tek merkez serilerinde doğum sonrası AP çap 20 mm'nin altındaki böbreklerde cerrahinin nadir olduğu, 30 mm'nin üzerinde yaklaşık yarısı ve üzerinin, 50 mm'nin üzerinde neredeyse tümünün cerrahiye gittiği bildirilmiştir.

• Bu sayılar eşik değil eğilimdir. 30 mm'lik bir pelvis tek başına ameliyat kararı verdirmez; ama bu genişlikte bir böbrekte fonksiyon ve drenaj yakından izlenir, AP çap artışı daha dikkatle değerlendirilir. Çapın bir kontrolden diğerine belirgin biçimde artması, kategori atlaması, cerrahi lehine önemli bir işarettir.

Yüksek derece zemin oluşturur; aşağıdaki bulgulardan biri ya da birkaçı eklendiğinde piyeloplasti daha güçlü değerlendirilir.

• MAG3'te split (ayrık) fonksiyonun %40'ın altında olması ve bunun iki ölçümde doğrulanması ya da seri ölçümde 10 puandan fazla düşüş.
• Furosemid sonrası kötü drenajın fonksiyon düşüşü, genişleme artışı ya da belirtiyle birlikte olması.
• Seri ultrasonda AP çapın ilerleyici artışı ve/veya parankim incelmesinin belirginleşmesi (SFU 4'e ilerleme).
• Belirti: tekrarlayan yan ağrısı atakları ya da ateşli idrar yolu enfeksiyonu.
• Tek böbrek ya da iki taraflı yüksek dereceli hidronefroz: bu tabloda karar eşiği daha düşüktür, izlem daha sıktır.

Yüksek dereceli hidronefrozda izlem gevşek olamaz. UTD önerilerine göre P2–P3 düzeyinde ultrason 1–3 ayda bir yinelenir; MAG3 yaşamın 4.–6. haftasından sonra yapılır ve bulgulara göre tekrarlanır. P3'te VCUG (işeme sistoüretrografisi, halk dilinde 'sondalı film') önerilir, çünkü böbrek reflüsü birlikteliği %25'e kadar çıkabilir.