Ele Gelen ve Ele Gelmeyen Testis: Muayenedeki En Önemli Ayrım

İnmemiş testis olgularının yaklaşık beşte dördünde testis muayenede ele gelir; beşte birinde ise ele gelmez. Bu iki grup birbirinden yalnızca yer bakımından değil, izlenecek yol bakımından da ayrılır. Ele gelen testiste ne yapılacağı muayene odasında büyük ölçüde bellidir; ele gelmeyen testiste ise önce testisin var olup olmadığı yanıtlanmalıdır.

Muayene sıcak bir odada, çocuk sakinken ve mümkünse ellerin de ısıtılmış olmasıyla yapılır; soğuk ve tedirginlik kremaster refleksini uyararak testisi yukarı çeker ve muayeneyi yanıltır. Bebekler sırtüstü, büyük çocuklar sırtüstü ve gerekirse bağdaş kurarak oturur pozisyonda değerlendirilir; bağdaş pozisyonu refleksi azaltır.

• Testis ele geliyor mu; geliyorsa nerede (kasık kanalı, kanal çıkışı, torbanın üstü, ektopik)?
• Torbaya indirilebiliyor mu, bırakılınca kalıyor mu?
• Boyut ve kıvam karşı testisle karşılaştırıldığında nasıl?
• Karşı testis belirgin büyük mü?
• Eşlik eden kasık fıtığı, hidrosel ya da penis bulgusu var mı?

Ele gelen testis çoğunlukla kasık kanalındadır; bir bölümü kanalın dış çıkışında ya da torbanın hemen üstünde 'düşük' bir yerleşimdedir; küçük bir bölümü ise ektopik konumdadır. Yer, hangi kesinin kullanılacağını belirler: kasık kanalındaki testis için inguinal (kasık kesisiyle) orşiopeksi (testisin torbaya sabitlenmesi) standarttır; torbaya yakın ve kolayca aşağı indirilebilen seçilmiş testislerde torbadan tek kesiyle skrotal orşiopeksi mümkündür.

Testis ele gelmiyorsa üç olasılık vardır: testis karın içindedir; testis kasıktadır ama küçük olduğu, kilo nedeniyle ya da kasılma yüzünden muayenede hissedilmemektedir; ya da testis yoktur, anne karnında dolaşım sorunuyla kaybolmuştur (vanishing testis) ve geride yalnızca küçük bir kalıntı (nubbin) kalmıştır. Ele gelmeyen testislerin literatürde yaklaşık yarısının karın içinde olduğu, geri kalanının kasıkta bulunduğu ya da hiç olmadığı bildirilmiştir.

Ele gelmeyen testiste tanı ve tedavinin aynı seansta birleştirilmesi, çocuğun ikinci bir anesteziye girmemesi için önemlidir. Laparoskopide görülen tabloya göre yol aynı seansta belirlenir; bizde bu karar iki uzmanın ortak değerlendirmesiyle verilir. Onam görüşmesinde tüm senaryolar önceden konuşulur.

• Anestezi altında testis ele geldi: standart inguinal ya da skrotal orşiopeksi
• Testis karın içinde, damarlar yeterli: laparoskopik orşiopeksi ile aynı seansta indirme
• Testis iç halkanın hemen yanında (peeping testis): çoğunlukla tek aşamada indirme
• Damarlar kasık kanalına giriyor: kasık açılır; canlı testis indirilir, kalıntı (nubbin) çıkarılır
• Damarlar karın içinde kör sonlanıyor: vanishing testis; indirilecek testis yok
• Testis çok yukarıda, damarlar kısa: aşamalı yöntem (Fowler–Stephens ya da Shehata) planlanır

• Ameliyat sonunda ailelere testisin bulunup bulunmadığı, nerede olduğu ve ne yapıldığı açıkça anlatılır; bulgular kayıt altına alınır ve uzun dönem takibin temelini oluşturur.

Muayeneye gelirken çocuğun tok, dinlenmiş ve sakin olması muayenenin doğruluğunu artırır. Önceki muayene notları, özellikle 'testis torbadaydı' ya da 'ele geliyordu' bilgileri, tanının doğuştan mı yoksa yükselen testis mi olduğunu ayırt etmede yardımcıdır. Daha önce çekilmiş ultrason varsa getirin; çekilmemişse ayrıca çektirmenize gerek yoktur.

• Evde banyoda testisin torbada görülüp görülmediğini gözlemlemek de yararlıdır. Muayeneden sonra hangi grupta olduğunuz ve bunun ne anlama geldiği açıkça anlatılır.