Çok Düşük Fonksiyonlu Böbrek (<%20): Piyeloplasti mi, Nefrektomi mi?

EAU/ESPU kılavuzu split fonksiyonu %20'nin altında olan böbreği 'düşük fonksiyonlu' olarak tanımlar. Bu, böbreğin toplam işlevin beşte birinden azını üstlendiği anlamına gelir; karşı böbrek ise yükün büyük kısmını taşıyordur.

Ailelerin en çok merak ettiği soru budur ve yanıt yaşa göre değişir. Literatürde çok düşük fonksiyonlu böbrekte piyeloplasti sonrası anlamlı fonksiyon artışı genellikle beklenmez; böbrek dokusu uzun süreli baskı altında kaldıysa kayıp kalıcıdır.

Düşük fonksiyonlu böbrekte üç yol vardır: primer piyeloplasti, nefrektomi ya da izlem. Kılavuz bu üçü arasında net bir sıra vermez; karar aşağıdaki ölçütlerin birlikte tartılmasıyla verilir.

• Yaş: bebekte kısmi toparlanma şansı nedeniyle onarım kefesi ağırdır; büyük çocukta bu şans azdır.
• Belirti: tekrarlayan ağrı ya da ateşli enfeksiyon yapan düşük fonksiyonlu böbrek, izlemden çok müdahale gerektirir.
• Genişleme derecesi ve parankim: çok ince, neredeyse dokusuz bir böbrek onarımdan az yarar görür.
• Karşı böbreğin durumu: sağlam bir karşı böbrek varsa nefrektomi daha kolay konuşulur; karşı böbrek de sorunluysa ya da tek böbrek söz konusuysa her gram doku korunmaya çalışılır.
• Ailenin tercihi: iki yaklaşımın da savunulabilir olduğu durumlarda aile görüşmesi kararın parçasıdır.

Nefrektomi için sık anılan eşik %10'un altındaki fonksiyondur; bazı merkezler %15'i sınır kabul eder. Ancak kılavuzda netleşmiş bir eşik yoktur ve bu karar 'çok seçilmiş' olgular içindir. Fonksiyonu %10–20 arasında olan böbreklerin önemli kısmı korunur.

Tek böbrekli çocukta ya da iki taraflı hidronefrozda 'düşük fonksiyonlu böbrek' kavramı anlamını değiştirir: split fonksiyon bir pay olduğundan tek böbrekte hesaplanamaz, iki taraflı tabloda ise düşük görünen böbrek toplam işlevin kritik bir parçası olabilir. Bu çocuklarda nefrektomi neredeyse gündeme gelmez; amaç her zaman korumaktır.

• Düşük fonksiyonlu böbreğin izlendiği ya da nefrostomi ile drene edildiği dönemde aşağıdaki durumlarda planlı kontrolü beklemeden başvurun: ateş (38 °C ve üzeri) ile yan ağrısı; nefrostomi varken ateş, kanama ya da akımın durması; tek böbrek ya da iki taraflı tabloda idrar miktarında azalma, şişlik, halsizlik.