Tedaviden Sonra Ateşli İdrar Yolu Enfeksiyonu Olursa Ne Yapılır?

Ateşli çocukta idrar yolu enfeksiyonu tanısı yalnızca idrar tahlili ile konmaz; antibiyotik başlamadan önce güvenilir bir örnekle idrar kültürü alınmalıdır. Bez kullanan bebekte torba örneği yalnızca dışlamak için kullanılır; kültür için sonda ile örnek alınır. Tuvalet eğitimi almış çocukta orta akım idrarı yeterlidir.

Enjeksiyon ya da reimplantasyon sonrası ilk aylarda ateşli enfeksiyonun en önce dışlanması gereken nedeni üreterde tıkanıklıktır; tıkalı ve enfekte bir böbrek hızla zarar görebilir. Bu nedenle ateş başladığında böbrek–mesane ultrasonu geciktirilmeden yapılır ve önceki ultrasonla karşılaştırılır.

Endoskopik enjeksiyon sonrası ateşli İYE, dolgunun yetersiz kaldığını ya da geç nüksü (literatürde yaklaşık %10–20) düşündürür; bu nedenle enfeksiyon tedavi edildikten sonra VCUG (işeme sistoüretrografisi, “sondalı film”) ya da ceVUS (kontrastlı işeme ultrasonu) ile reflü yeniden sorgulanır. Kontrol filmi henüz çekilmemişse zamanı öne alınabilir.

Tuvalet eğitimini tamamlamış çocukta tedavi sonrası ateşli enfeksiyonun en sık nedeni reflünün kendisi değil, kabızlık, işemeyi erteleme, sıkışma ve mesanenin tam boşalmamasıdır (BBD). RIVUR ve CUTIE çalışmalarında enfeksiyon tekrarının en yüksek olduğu grup BBD'li çocuklardır; enjeksiyon ya da ameliyat reflüyü düzeltse bile BBD tedavi edilmezse enfeksiyon sürebilir.

• Haftada 3'ten az ya da sert, ağrılı dışkılama var mı?
• Çocuk işemeyi erteliyor, sıkışıyor, ıslatıyor mu?
• Tuvalette ayaklar yere basıyor, oturuş rahat mı?
• Günde kaç kez, ne kadar idrar yapıyor (işeme günlüğü)?
• Ultrasonda işeme sonrası kalan idrar var mı?

Ateşli enfeksiyon böbrekte kalıcı iz (skar) bırakıp bırakmadığını akut dönemde gösteren bir yöntem yoktur; akut dönemdeki DMSA (böbrek sintigrafisi) bulguları geçici olabilir. Bu nedenle DMSA enfeksiyondan yaklaşık 4–6 ay sonra planlanır ve varsa önceki sintigrafi ile karşılaştırılır.

Aşağıdaki durumlarda kültür alınmasını beklemeden aynı gün başvurun; küçük bebekte ateşli İYE hastane yatışı gerektirebilir.

• 3 ayın altındaki bebekte 38 °C ve üzeri ateş.
• Ateşle birlikte yan ağrısı, kusma ya da halsizlik.
• İşlemden sonraki ilk haftalarda ateş (tıkanıklık dışlanmalı).
• Antibiyotiğe 48 saatte yanıt vermeyen ateş.
• İdrar miktarında belirgin azalma ya da idrar yapamama.