Kendi Kendine Testis Muayenesi: Adım Adım Nasıl Yapılır?

Testis kanseri en sık 15–40 yaş arasında görülür ve inmemiş testis öyküsünde risk topluma göre yüksektir; ergenlik öncesi yapılan orşiopeksi (testisin torbaya sabitlenmesi) riski azaltır ama sıfırlamaz. Erken evrede yakalanan testis kanseri ise tedaviye çok iyi yanıt verir.

Muayene için en uygun zaman ılık duş ya da banyo sonrasıdır; torba derisi gevşektir ve testisler kolayca ele gelir. Tüm işlem iki–üç dakika sürer.

• Ayakta durun ve önce aynada torbaya bakın: şişlik, asimetri ya da ciltte değişiklik var mı?
• Her testisi ayrı ayrı, iki elle muayene edin: baş ve işaret parmakları üstte, başparmak altta olacak biçimde testisi nazikçe tutun.
• Testisi parmaklarınız arasında yavaşça yuvarlayın; yüzeyinin her yerini hissedin. Yumuşak, düzgün ve oval olmalı; hafif basınç rahatsızlık vermemeli.
• Testisin arka-üst kısmında yumuşak, kordon gibi bir yapı hissedeceksiniz: bu epididimdir (sperm depolayan kanal) ve normaldir; kitle sanmayın.
• Testisten yukarı uzanan sperm kordonunu da nazikçe hissedin; kalın damar demeti (varikosel) ya da hassasiyet not edin.
• İki testisi karşılaştırın: birinin diğerinden biraz büyük ya da daha aşağıda olması normaldir; önemli olan zamanla değişmemesidir.
• Aynı günü seçin (örneğin her ayın ilk hafta sonu) ve bulduğunuz normali aklınızda tutun.

Aradığınız şey, testisin kendisinde ele gelen ve daha önce olmayan bir değişikliktir. Kanser çoğunlukla ağrısız, sert, bezelye ya da daha büyük bir sertlik olarak testisin içinde ya da yüzeyinde başlar.

• Testiste yeni, ağrısız sertlik ya da nodül
• Testisin bir aydan diğerine belirgin büyümesi ya da küçülmesi
• Kıvamda sertleşme ya da düzensizlik
• Torbada ağırlık hissi ya da kasıkta künt, sürekli ağrı
• Torbada sıvı toplanması ya da ani şişlik
• Ameliyat edilmiş testisin torbadan yukarı, kasığa doğru kayması

• Ameliyat edilmiş testiste, torbaya sabitlendiği noktada küçük bir yapışıklık ya da hafif düzensizlik olabilir; bu ilk muayenelerden itibaren aynı kalır. Değişmeyen bulgu sorun değildir; yeni ya da büyüyen bulgu değerlendirilmelidir.

Yeni bir sertlik ya da büyüme fark ettiğinizde bir sonraki ayı beklemeyin; birkaç gün içinde muayene için başvurun. Değerlendirme kısa bir muayene ve gerekirse ultrasonla yapılır; bulguların çoğu iyi huylu çıkar (kist, epididim şişliği, varikosel, hidrosel).

• Birkaç gün içinde: yeni sertlik, büyüme, kıvam değişikliği, ağırlık hissi.
• Acil: ani şiddetli ağrı, kızarıklık, bulantı — torsiyon şüphesi.
• Kontrolde bildirin: testisin yer değiştirmesi, sürekli künt ağrı, ciltte değişiklik.

Ergenlik başlangıcında, çoğunlukla 12–14 yaş civarında, hekim muayene sırasında genci nasıl yapılacağı konusunda bilgilendirir ve ilk muayeneyi birlikte tarif eder. Aile bu konuşmanın utanç değil, diş fırçalamak gibi olağan bir sağlık alışkanlığı olduğunu vurgular.

• Bu ekipte çocuk ürolojisi ile erişkin ürolojisi bir aradadır; çocuklukta ameliyat olan bir gencin ergenlik ve erişkinlik izlemi aynı çatı altında sürer, kendi kendine muayene eğitimi de bu izlemin parçasıdır.