Tek ve Çift Taraflı İnmemiş Testis: Neden Farklı Ele Alınır?

İnmemiş testiste 'kaç taraf?' sorusu 'nerede?' sorusu kadar belirleyicidir. Tek taraflı olguda torbadaki karşı testis normal çalışır; büyüme, hormon üretimi ve ileride üreme için bir yedek vardır. Çift taraflı olguda böyle bir yedek yoktur; her iki testis de sıcak ortamda kalmıştır ve sonuç iki testisin birlikte korunmasına bağlıdır.

Olguların büyük çoğunluğu tek taraflıdır. Karşı testis torbada ve normal boyuttaysa hormonal test rutin olarak gerekmez; planlama muayene bulgusuna göre yapılır. Testis ele geliyorsa inguinal (kasık kesisiyle) ya da seçilmiş olgularda skrotal orşiopeksi (testisin torbaya sabitlenmesi) planlanır; ele gelmiyorsa anestezi altında muayene ve gerekirse laparoskopi (kapalı yöntem) ile aynı seansta indirme yapılır.

Çift taraflı olguda her iki testisin sperm öncülü hücreleri sıcak ortamdan etkilenir. Literatürde çift taraflı öyküsü olan erkeklerde sperm sayısının ve babalık oranının tek taraflıya göre belirgin düşük olduğu bildirilmiştir. Bu nedenle kılavuzlar çift taraflı olgularda erken ameliyata ayrı bir vurgu yapar; her iki testisin de 6–12 ay penceresinde torbaya indirilmesi hedeflenir.

Yenidoğanda iki testis de ele gelmiyorsa tablo yalnızca üroloji sorusu olmaktan çıkar. Bu bebeklerde cinsiyet gelişim farklılıkları ve özellikle hormon üretiminde acil tedavi gerektiren bazı durumlar dışlanmalıdır; bu yüzden ilk günlerde çocuk endokrinolojisi ile birlikte hormonal ve gerektiğinde genetik değerlendirme yapılır. Hipospadias eşlik ediyorsa bu değerlendirme daha da önceliklidir.

• Yenidoğanda çift taraflı ele gelmeyen testis: gecikmeden endokrin değerlendirme
• Hipospadias eşlik ediyorsa: çocuk ürolojisi, endokrinoloji ve genetik birlikte
• Testis varlığı: hormon testleri, kesin yer: laparoskopi

• Testislerin var olup olmadığı hormonal testlerle (bazal ve uyarılmış hormon düzeyleri) büyük ölçüde anlaşılabilir; her iki testisin hiç bulunmadığı anorşi (testis yokluğu) tablosu ile karın içi testis birbirinden ayrılır. Testis dokusu varsa tanısal laparoskopi ile yer belirlenir ve indirme planlanır.

Ergenlikte her iki grupta testis boyutu ve gelişimi izlenir; çift taraflı olgularda hormon düzeyleri de değerlendirilir ve erişkinlikte sperm analizi önerilir. Tek taraflı öyküde takip daha çok testisin yerinde ve boyutunda kalıp kalmadığına odaklanır.

• Testis kanseri riski her iki grupta topluma göre yüksektir; ergenlik öncesi yapılan orşiopeksi riski azaltır ama sıfırlamaz. Bu yüzden ergenlikten itibaren kendi kendine muayene öğretilir. Çocukluktan erişkinliğe geçişte fertilite sorularının aynı ekipte, çocuk ürolojisi ile erişkin ürolojisi bir arada yanıtlanabilmesi özellikle çift taraflı olgularda değerlidir.